Rzeczownik

rzeczownik

Rzeczownik to samodzielna składniowo oraz semantycznie część mowy. W formie podstawowej ma pytanie: kto? co? Określa on osoby (dziecko, matka), przedmioty (okno, drzwi), zwierzęta i roślin (sosna, bocian), czynności (gotowanie, stanie), pojęcia (zło, wolność), cechy (starość, zwinność). W j. polskim w zdaniu występuje zwykle w formie podmiotu, może również przyjmować funkcję dopełnienia,orzecznika, okolicznika lub przydawki. Możemy odmieniać go przez liczby oraz przypadki i rodzaje. Odmiana przez przypadki nowsi nazwę deklinacja. W języku polskim znajduje się również grupa rzeczowników nieodmiennych i należą do nich np. takie wyrazy jak: taxi, kiwi, atelieri, kamikaze i wiele innych.


Koniugacja

koniugacja

Deklinacja to odmiana przez przypadki oraz liczby takich części mowy jak rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki i imiesłowy. Takiej odmianie nie podlegają czasowniki będące odmienną i samodzielną częścią mowy, która przedstawia czynności dziejące się i niektóre stany. Przy odmianie czasownika czyli koniugacji możemy określić jego osobę, czas, liczbę, tryb, stronę aspekt oraz inną kategorię gramatyczną. Formy czasownikowe nieposiadające określonych kategorii, które są podane to bezokoliczniki.


Wołacz

wołacz

Wołacz jest siódmym przypadkiem w polskiej deklinacji, występuje również w innych językach. Używa się go w zawołaniach, a także bezpośrednich zwrotach w funkcji apelu. Części mowy w wołaczu nie posiadają bezpośredniego związku z pozostałą częścią zdania. Nie ma możliwości zadania pytania odpowiadającego mu, jak to występuje w pozostałych przypadkach. W naszym języku osobną formę wołacza mają tylko rzeczowniki w rodzaju męskim i żeńskim w l.p. W rodzaju nijakim i w l. mn. forma wołacza jest taka sama jak w mianowniku. W przypadku przymiotników, zaimków, liczebników itd. wołacz jest identyczny jak mianownik.


Miejscownik

miejscownik

Miejscownik jest szóstym przypadkiem w odmianie rzeczowników, przymiotników zaimków i liczebników jakim jest deklinacja. W liczbie pojedynczej rzeczowniki rodzaju męskiego i rodzaju nijakiego w miejscowniku, których temat zakończony jest spółgłoską twardą poza -ch, -k, -g, -l oraz poza rzeczownikami t.j. dom, syn czy pan czyli zakończonych na spółgłoski -b, -d, -h, -ł, -n, -p, -r, -t, -w, -z, -f, -m,-s, posiadają zakończenie na -e: np. chlebie, kanale, oknie, wozie, świecie, lesie,chłodzie, rowie, lecie.


Narzędnik

narzednik

Narzędnik z łacińskiego instrumentali. Jest to przypadek w odmianie rzeczowników, przymiotników, liczebników i zaimków jakim jest deklinacja. Narzędnik używany jest między innymi w celu określenia narzędzia jak np. naprawiła szafkę śrubokrętem, przyjechaliśmy pociągiem, służy również do określenia sposobu w jaki dana rzecz się odbywa np. osiągnąłem to sprytem. Narzędnik występujący przy czasownikach, które oznaczają rządzenie, pełni rolę dopełnienia bliższego przykładem może być: kierowca kieruje samochodem, przy innych z kolei pełni rolę dopełnienia dalszego np. Krystyna handluje kwiatami. Narzędnik łączy się także z przyimkami t.j. nad, z czy pod.